Południowe Chiny. 24 września.

Droga

64 kilometry przez chińską prowincję, małe wioski, pola ryżowe, jaskinie, bambusowy las i szklaną platformę wysoko nad doliną. Dzień pełen drogi — tej pod kołami i tej, którą pokonuje się trochę głębiej.

Dzisiaj czeka nas droga.

W najbardziej dosłownym znaczeniu będzie to 64 kilometry na rowerze, pierwszy naprawdę długi odcinek naszej wyprawy. Ale im dłużej jedziemy, tym bardziej dochodzę do wniosku, że droga nadaje się również na motyw przewodni tego dnia.

Jest przecież droga, którą pokonujemy na rowerach. Jest droga, którą przeszły Chiny, żeby stać się krajem, który teraz oglądamy. Jest droga, którą każdy z nas przebył, żeby znaleźć się właśnie tutaj, tysiące kilometrów od domu.

I jest jeszcze coś.

Droga przyciąga ludzi.

Tutaj bardzo wyraźnie widać, że życie naprawdę toczy się przy drodze.

Ale najpierw śniadanie.

Rosół na dzień dobry

Chińskie śniadania coraz bardziej zaczynają mi się podobać.

Dzisiaj zamiast soku pomarańczowego mamy jogurt do picia, a obok między innymi coś w rodzaju rosołu z czymś, co wygląda jak pierogi. Jest ósma rano, więc oczywiście pierwsza reakcja europejskiego mózgu brzmi: rosół i pierogi na śniadanie?

Po kilku dniach człowiek odpowiada sobie jednak znacznie prościej:

Dlaczego nie?

Jest dziwnie, ale jest pysznie. Przynajmniej dla mnie, bo nasze wspólne posiłki bardzo szybko ujawniły ciekawą prawdę o ludzkich gustach. Przy jednym końcu stołu ktoś właśnie krzywi się nad miską i oznajmia:

— Ale to jest okropne!

Dokładnie w tej samej chwili z drugiej strony stołu słychać zachwycone:

— Mniam! Ale dobre!

I chyba właśnie tak wygląda większość naszych spotkań z chińską kuchnią. Nie ma konsensusu. Jest eksperyment.

Jedziemy bez Iwony

Niestety Iwona źle się dzisiaj czuje, więc przez chwilę trwa organizowanie dla niej alternatywnego transportu i planu dnia. Nasi organizatorzy robią to szybko i sprawnie, ale i tak bardzo jej współczujemy, tym bardziej że — czego jeszcze wtedy nie wiemy — ten dzień będzie napakowany atrakcjami po sam korek.

Czekając na wyjazd, zajmujemy się więc inną ważną działalnością poznawczą. Próbujemy ustalić, ile lat mogą mieć Charles, Talon i Ołł.

Padają zakłady.

Problem polega na tym, że jako ludzie nauki potrzebujemy później danych empirycznych pozwalających zweryfikować nasze hipotezy, a zdobycie ich nie jest takie łatwe. Udaje się nam prawidłowo zgadnąć tylko w jednym przypadku.

Jeden wniosek z badań jest jednak dość wyraźny: Chińczycy bardzo często wyglądają dla nas znacznie młodziej, niż są w rzeczywistości.

Oczywiście temu odkryciu towarzyszy mnóstwo śmiechu.

Możemy ruszać.

Gotowanie na parze

Początek jazdy jest bardzo przyjemny. Jest ciepło, wilgotno, jedzie się dobrze, a gdzieś po drodze zaczyna nawet lekko padać.

Sam deszcz nie stanowi większego problemu. Problem tworzymy sobie sami, kiedy część z nas wpada na logiczny z pozoru pomysł, żeby założyć kurtki przeciwdeszczowe.

Kurtka przeciwdeszczowa, trzydzieści stopni i wilgotność właściwa południowym Chinom okazują się jednak zestawem, który pozwala odkryć nową metodę przygotowywania człowieka.

Gotowanie na parze we własnym pocie.

Rozwiązanie wyjątkowo ekologiczne, bo nie wymaga nawet dodatkowej wody.

Po kilku minutach zrzucamy kurtki i decydujemy, że chyba jednak wolimy zmoknąć.

Życie przy drodze

Jedziemy przez kolejne małe miejscowości i zaczynam zauważać pewien schemat. Życie w tej części Chin nie jest schowane w wielkich galeriach handlowych ani zamknięte za szklanymi ścianami biurowców.

Ono wychodzi na ulicę.

Mijamy warsztaty naprawy samochodów i skuterów, sklepy z płytkami ceramicznymi, drogerie, małe sklepy spożywcze, punkty z ubraniami i stragany z warzywami. Wszystko znajduje się bezpośrednio przy drodze i często trudno powiedzieć, gdzie kończy się prywatna przestrzeń, a zaczyna miejsce pracy.

W jednej z miejscowości zatrzymujemy się przy szwalni. Parter budynku jest niemal całkowicie otwarty na ulicę. Kilkanaście kobiet i mężczyzn siedzi przy maszynach i pracuje. Nie ma witryny, recepcji ani eleganckiego wejścia. Jest po prostu przestrzeń, maszyny i ludzie.

My przejeżdżamy obok.

Ktoś odrywa wzrok od pracy i na nas patrzy.

Machamy.

Oni też czasem machają.

I jedziemy dalej.

Małe firmy ciągną się wzdłuż drogi, a ich właściciele siedzą przy wejściach i czekają na klientów. Tyle że klientów właściwie nie ma.

I to jest dla nas jedno z większych zaskoczeń tej podróży.

Gdzie jest ten miliard ludzi?

Wyobrażałem sobie Chiny inaczej.

Spodziewałem się tłumów, ciągłego ruchu i ludzi właściwie wszędzie. Tymczasem w wielu miejscowościach, przez które jedziemy, życie wygląda wręcz sennie.

W warsztacie siedzi człowiek i coś ogląda na telefonie. Przed sklepem mięsnym siedzi kobieta, a za nią bawi się córka. Ktoś wygląda z okna. Przejeżdża jeden skuter, potem drugi.

A potem pojawiamy się my.

Kilkunastu Polaków w kolorowych koszulkach rowerowych przemieszczających się przez chińską prowincję, a kawałek za nami wielki zielony autokar.

Zielony Smok.

Nic dziwnego, że wzbudzamy zainteresowanie. Ludzie wychodzą przed domy, patrzą, czasami nagrywają nas telefonami i próbują coś do nas mówić. My odpowiadamy uśmiechem, machamy i najczęściej nie mamy najmniejszego pojęcia, co właśnie zostało powiedziane.

To trochę frustrujące, ale też ciekawe.

Bo zainteresowanie ewidentnie działa w obie strony.

Brama, której brakuje

Przed lunchem spotykamy dziewczynki wychodzące ze szkoły. Próbujemy z nimi porozmawiać.

Angielski?

Nic.

Ani słowa.

Później będzie podobnie z innymi młodymi ludźmi i wtedy zaczyna odzywać się we mnie nauczyciel.

Trochę mnie to boli.

Nie dlatego, że uważam, iż każdy człowiek na świecie ma obowiązek mówić po angielsku. Oczywiście, że nie. Ale angielski jest dzisiaj bramą.

Wczoraj pisałem o chińskim rùmén — wejściu przez bramę, rozpoczęciu poznawania czegoś nowego. I właśnie tak myślę o języku angielskim. Nie trzeba mówić jak profesor z Oxfordu ani zdobywać certyfikatu C2. Wystarczyłoby takie zwykłe A2: umieć zapytać, odpowiedzieć, przedstawić się, zrozumieć prostą informację.

To już otwiera ogromną część świata.

Daje dostęp do ludzi, wiedzy i podróży. Pozwala wykonać ten pierwszy krok na drugą stronę bramy.

Może patrzę na to przez zawodowe okulary.

Prawdopodobnie tak.

Ponad trzydzieści lat uczenia ludzi robi swoje.

Najlepsza restauracja bez gwiazdek

Docieramy do maleńkiej miejscowości. Jedna główna ulica, kilka domów, a za nimi pola ryżowe. Wszystko wygląda skromnie, miejscami wręcz biednie.

I właśnie tutaj zjemy jeden z najlepszych posiłków tej wyprawy.

Zaczynam powoli dostrzegać pewną prawidłowość: im mniej spektakularnie wygląda restauracja, tym większa szansa, że jedzenie okaże się spektakularne.

Kiedy przyjeżdżamy, stół już na nas czeka. Są arbuzy, melony, napoje, Coca-Cola, a potem pani zaczyna przynosić kolejne potrawy. Jedną, drugą, trzecią. Za chwilę przestajemy liczyć.

Obrotowy środek stołu pracuje bez przerwy.

Tym razem właściwie wszystko jest doskonałe. Nie ma wielkiej dyskusji o gustach ani prób ustalania, czy coś nam smakuje.

Smakuje.

10/10.

Na Google'u ten lokal prawdopodobnie nigdy nie pojawiłby mi się w wynikach wyszukiwania. Na Tripadvisorze być może w ogóle nie istnieje. A jednak siedzę gdzieś na chińskiej prowincji, przy jednej ulicy otoczonej polami ryżowymi, i jem jeden z najlepszych lunchów od początku podróży.

Bardzo lubię takie odkrycia.

Przypominają mi, że najlepsze rzeczy w podróży niekoniecznie mają najwięcej gwiazdek.

W Chinach się da

Po drodze obserwujemy też niezwykłą chińską szkołę przewożenia rzeczy.

My w Europie mamy dość prostą filozofię. Jeśli musisz przewozić więcej, potrzebujesz większego samochodu.

Tutaj odpowiedź często brzmi inaczej.

Masz skuter?

To wystarczy.

Cztery skrzynie z kurami? Nie ma problemu. W poprzek miejsca na nogi kładziemy odpowiednio długą deskę, a na jej końcach ustawiamy skrzynki. Środek ciężkości, szerokość pojazdu i stosunek liczby kur do pojemności silnika są najwyraźniej sprawą drugorzędną.

Najważniejsze, że działa.

Patrzę na te wszystkie skutery, tuk-tuki i małe motocykle obciążone rzeczami, których ja nawet nie próbowałbym na nie pakować, i coraz bardziej dochodzę do wniosku, że chińska praktyczność ma swoją własną zasadę:

Da się.

A jeśli na pierwszy rzut oka się nie da, trzeba tylko chwilę dłużej pomyśleć.

Kraty

Jest też coś, czego nadal nie potrafimy zrozumieć.

Kraty.

W ogromnej liczbie domów okna są zakratowane i rozmawiamy o tym podczas jazdy. Ktoś sugeruje, że może to zabezpieczenie przed wypadnięciem dzieci. Nie do końca nas ta teoria przekonuje, szczególnie że czasami krat jest tak dużo, iż całe budynki zaczynają przypominać bardziej więzienia niż domy mieszkalne.

Szkoda, bo sama architektura często jest ciekawa. Są balkony, kolory, różne detale i rozwiązania, których w Europie raczej nie widujemy, ale później przez wszystko przebijają metalowe pręty.

Nie wyciągam z tego żadnych wielkich wniosków.

Zapisuję to sobie po prostu jako kolejną rzecz, której jeszcze nie rozumiem.

A takich rzeczy podczas tej podróży przybywa.

To chyba dobry znak.

Analogowcy cierpią

Rowerowo dzień jest świetny. Większość trasy prowadzi drogami, ale po drodze trafiają nam się dwa całkiem konkretne podjazdy, z serpentynami przypominającymi trochę małe dolomitowe tornante przeniesione na chińską prowincję.

Niektórym dają nieźle w kość.

Oczywiście głównie analogowcom.

My, użytkownicy elektryków, możemy w tym czasie zajmować się sprawami równie ważnymi: rozmawiać, podziwiać widoki i zastanawiać się, co będzie na kolację, podczas gdy silnik wykonuje sporą część roboty.

Nie jest to może najbardziej heroiczna forma kolarstwa.

Ale heroizm bywa przereklamowany.

Poza tym każdy podjazd ma jedną cudowną cechę: bardzo często po nim przychodzi zjazd.

I wtedy zaczyna się moja część zabawy.

Na liczniku pojawia się 60 km/h. Droga jest dobra, powietrze szumi wokół kasku, rower płynie w dół i przez chwilę właściwie niczego więcej człowiekowi nie potrzeba.

Total bliss.

Naprawdę nie wiem, czy kiedyś mi się to znudzi. Rower jest dla mnie niewyczerpanym źródłem takich małych, czystych przyjemności, w których nie trzeba niczego analizować ani komplikować.

Jest droga.

Jest prędkość.

Jest radość.

Czasami to wystarczy.

Siła grupy

Z czasem nasza grupa coraz bardziej się rozciąga. Pierwsi odjeżdżają daleko do przodu, ostatnich przestajemy widzieć i w pewnym momencie docieramy do miejsca, w którym nie jesteśmy do końca pewni, gdzie należy skręcić.

Nagle robi się trochę mniej zabawnie.

Stoimy gdzieś na chińskiej prowincji, nie znamy języka, nie wiemy dokładnie, gdzie jesteśmy i nie widzimy reszty grupy. Oczywiście mamy telefony i mapy, więc obiektywnie nie dzieje się nic dramatycznego, ale pojawia się krótkie ukłucie niepewności.

I wtedy po raz pierwszy naprawdę uświadamiam sobie, jak duże poczucie bezpieczeństwa daje grupa.

Myślę o Noraly z Itchy Boots i innych samotnych podróżnikach przemierzających świat na motocyklach czy rowerach. Wcześniej patrzyłem głównie na ich ciekawość, determinację i odwagę. Teraz widzę jeszcze jeden element.

Samotność decyzji.

Kiedy jesteś sam, nikt nie jedzie sto metrów za tobą i nie zauważy, że skręciłeś w złą drogę. Nikt nie nadjedzie za chwilę. Każdą decyzję podejmujesz sam i sam ponosisz jej konsekwencje.

Grupa jest siłą.

Wcześniej nie myślałem o tym aż tak wyraźnie.

Tour de China

Gdzieś po drodze widzimy zaparkowanego Zielonego Smoka, a obok niego Ołła, naszego zawsze uśmiechniętego kierowcę.

Czeka na nas z wodą.

Normalnie Tour de France.

Brakuje tylko kibiców biegnących obok rowerów w kostiumach diabła.

Bierzemy butelki, chwilę się śmiejemy i jedziemy dalej. To mały gest, ale właśnie takie gesty przypominają mi, dlaczego lubię ten sposób podróżowania.

Można mieć przygodę, jechać rowerem przez miejsca, które nie wyglądają na przygotowane pod turystów, oglądać zwykłe życie i trochę zbaczać z utartych szlaków, a jednocześnie gdzieś w tle jest ktoś, kto pilnuje, żeby człowiek nie umarł z pragnienia pomiędzy polem ryżowym a warsztatem naprawy skuterów.

Dobry układ.

Nie wszystko pasuje do pocztówki

Pod koniec rowerowego odcinka spotykamy kilku bardzo młodych chłopaków na skuterach. Wyglądają może na dwanaście albo trzynaście lat.

Palą papierosy.

Próbujemy nawiązać rozmowę, ale komunikacyjnie ponosimy całkowitą porażkę. Angielski — zero. Polska — też nic. Piłka nożna również nie okazuje się wspólnym językiem.

Nam kończą się pomysły.

Im najwyraźniej nie kończą się papierosy.

Stoją obok nas, palą bez większego skrępowania i puszczają dym w naszym kierunku.

To jeden z tych momentów podróży, które nie pasują do ładnej pocztówki. Są lekko drażniące i pozostawiają po sobie więcej pytań niż zachwytu.

Ale przecież chyba właśnie po to tu jesteśmy.

Nie tylko po to, żeby oglądać to, co piękne i wygodne.

Droga Chin

Jadąc dalej, wracam myślami do drogi.

Patrzymy na miejsca wyglądające bardzo skromnie, czasami wręcz biednie, a jednocześnie jeździmy po dobrych drogach, nocujemy w ogromnych hotelach, obserwujemy nowoczesne miasta, elektryczne skutery i olbrzymią infrastrukturę.

Te obrazy istnieją obok siebie.

Nie czuję się po kilku dniach w Chinach na tyle mądry, żeby komukolwiek opowiadać, „jakie są Chiny”. Wręcz przeciwnie. Im więcej widzę, tym mniejszą mam ochotę na proste odpowiedzi.

Najwyraźniej ten kraj przeszedł w ostatnich dekadach ogromną drogę, ale nie wszyscy i nie wszędzie znajdują się w tym samym jej miejscu.

I może właśnie rower pozwala zobaczyć to szczególnie dobrze.

Samolot przenosi cię pomiędzy punktami.

Samochód pozwala oglądać krajobraz.

Ale rower pozwala zobaczyć drogę pomiędzy nimi.

Jest wystarczająco szybki, żeby w ciągu jednego dnia przemieścić się naprawdę daleko, ale jednocześnie na tyle wolny, żeby zobaczyć kobietę siedzącą przed sklepem, człowieka naprawiającego skuter, szwalnię otwartą na ulicę, dziecko wyglądające z domu czy skrzynie z kurami jadące na motocyklu.

I właśnie te drobiazgi zaczynają układać mi się w obraz Chin znacznie ciekawszy niż jakakolwiek lista atrakcji turystycznych.

A dzień wcale się nie kończy

Po 64 kilometrach można byłoby spokojnie uznać dzień za udany i zacząć myśleć o hotelu.

Kamil ma jednak inne zdanie.

Jedziemy do kolejnej atrakcji — Dongtian Xianjing.

Już po wejściu na teren kompleksu zaczynamy podejrzewać, że będzie ciekawie. Wsiadamy do sporej łodzi, w której bez problemu mieści się cała nasza Wesoła Pol-Gromada. Elektryczny silnik zaczyna cicho pracować i wpływamy do ogromnej jaskini.

W ciągu kilku sekund zmienia się wszystko.

Światło staje się inne, temperatura spada, a odgłosy z zewnątrz znikają. Nad nami wyrastają olbrzymie wapienne ściany. Z jednej strony woda spada ze skał niemal tuż obok łodzi, dalej pojawia się kolejny, większy wodospad, a wysoko ponad nami znajduje się wielki otwór, przez który do wnętrza wpada światło.

Robi się naprawdę magicznie.

Najdziwniejsze jest jednak to, że prawie nikogo tu nie ma.

Cały ten olbrzymi kompleks właściwie tylko dla nas.

Czuję się trochę tak, jakbym przyjechał do Energylandii i odkrył, że poza obsługą jestem tam jedynym gościem.

Trochę fantastycznie.

Trochę dziwnie.

Ale przede wszystkim fantastycznie.

Bambusowy las

Łódź przepływa pod mostkiem i po chwili wydostajemy się po drugiej stronie góry, gdzie ponownie zmienia się sceneria.

Tym razem trafiamy do prawdziwego bambusowego lasu.

Nie są to pojedyncze bambusy rosnące przy drodze. Wysokie łodygi wyrastają jedna przy drugiej i tworzą gęste zielone ściany. Wysiadamy z łodzi i wracamy pieszo ścieżką wijącą się pomiędzy nimi, a potem ponownie prowadzącą w stronę jaskini.

Chińczycy nie pozostawili jednak wszystkiego wyłącznie naturze.

Dodali światła, kolory i delikatną mgiełkę. Jest w tym trochę teatru, trochę Disneylandu i trochę prawdziwej jaskini.

Normalnie pewnie patrzyłbym na takie zabiegi z większym sceptycyzmem, ale tutaj to jakoś działa.

A fotograf we mnie jest zachwycony.

Schody. Oczywiście schody

Kamil informuje nas, że ma jeszcze bonus.

Szklaną platformę widokową.

Świetnie.

Tyle że żeby się na nią dostać, trzeba najpierw wejść po schodach.

A potem po kolejnych.

I następnych.

Nie wiem, czy naprawdę jest ich tysiąc, ale po kilkuset człowiek przestaje prowadzić rzetelną dokumentację naukową. Jest gorąco, pot leje się ze mnie strumieniami, ale przestałem już zwracać na to większą uwagę.

Wszyscy wyglądamy podobnie.

Wspólnota losu bardzo skutecznie obniża wymagania estetyczne.

W końcu docieramy do czegoś, co oficjalnie nazywa się magic carpet. Chińczycy zbudowali urządzenie, dzięki któremu człowiek może siedząc, pojechać pod górę po czymś przypominającym gigantyczny taśmociąg.

Niektórzy patrzą na konstrukcję z pewnym niepokojem.

Inni natychmiast mają ubaw.

Ja należę zdecydowanie do drugiej grupy.

Jiulong Star

Na górze czeka na nas Jiulong Star — szklana platforma zawieszona wysoko nad krasowym krajobrazem.

Podchodzę do krawędzi i spoglądam pod nogi. Przez podłogę widać rzekę, kamienie i zdecydowanie zbyt dużo powietrza pomiędzy mną a nimi.

Mózg przez chwilę protestuje.

Rozsądek mówi, że szkło jest bezpieczne, konstrukcja przeszła odpowiednie testy i codziennie wchodzą na nią setki ludzi.

Starsza część mózgu ma znacznie prostszy argument:

— Podłoga nie powinna być przezroczysta.

Rozwiązuję więc problem po swojemu. Przypominam sobie, że sprzedali nam bilety.

Skoro wzięli pieniądze, zakładam, że raczej planują, żebyśmy z tej platformy jeszcze zeszli.

Wchodzę.

Pierwsze kroki są trochę dziwne, ale po chwili zapominam o szkle i zaczynam patrzeć na widok. Krasowe góry ciągną się daleko po horyzont, dolina układa się pod nami, a ja po raz kolejny tego dnia myślę, że naprawdę warto było tutaj przyjechać.

Harcerze z przypadku

Pozostaje jeszcze zejść.

Oczywiście można byłoby zrobić to normalnie.

Ale po co?

Chińczycy przygotowali zjeżdżalnię.

Dostajemy specjalne spodnie i rękawiczki, zakładamy wszystko i przez chwilę cała grupa wygląda jak drużyna harcerska, której budżet skończył się dokładnie pięć minut przed zakupem prawdziwych mundurków.

Godności zostaje niewiele.

Za to śmiechu jest bardzo dużo.

Zjeżdżamy.

I kiedy wydaje mi się, że naprawdę wystarczy już atrakcji jak na jeden dzień, pojawia się jeszcze plantacja bananów.

Oczywiście.

Dlaczego nie.

Potem napój z trzciny cukrowej, bo przecież najwyraźniej ten dzień nadal nie zamierza się skończyć.

Droga

W końcu Kamil zbiera Wesołą Pol-Gromadę i wsiadamy do Zielonego Smoka.

Jedziemy do hotelu.

Dzisiejszy nie wygląda jak pałac. Nie ma gigantycznego kryształowego żyrandola ani marmurów ciągnących się po horyzont, ale mnie jest już właściwie wszystko jedno. W głowie mam za dużo obrazów z całego dnia.

Myślę jeszcze raz o drodze.

Przejechaliśmy dzisiaj 64 kilometry, ale kilometr jest przecież tylko najprostszym sposobem jej mierzenia.

Można mierzyć drogę miejscami, które zobaczyliśmy. Ludźmi, których spotkaliśmy. Rozmowami. Pytaniami, na które jeszcze nie znamy odpowiedzi. Rzeczami, których wcześniej nie rozumieliśmy, i tymi, które zaczynamy rozumieć odrobinę lepiej.

Można ją mierzyć widokami, których wcześniej się nie widziało.

Albo liczbą chwil, w których człowiek zatrzymuje się choćby na moment i myśli:

„O, tego się nie spodziewałem”.

Pod tym względem dzisiejsza droga była znacznie dłuższa niż 64 kilometry.

I chyba właśnie po takie drogi tutaj przyjechaliśmy.

Film z trasy

Obejrzyć krótką relację filmową z tego dnia wyprawy.

 

Relive z trasy

Jest też krótka relacja video z trasy z aplikacji Relive.